Ostatnia aktualizacja: 31 sierpnia 2026
Określenie „detergent” najczęściej kojarzy się ze środkami czystości — tymczasem detergenty znajdują się także w recepturach kosmetyków. Jednym z najczęściej stosowanych jest SLS.
Co to jest SLS?
SLS (Sodium Lauryl Sulfate, laurylosiarczan sodu, C12H25SO4Na) to organiczny związek chemiczny — sól sodowa kwasu dodecylosiarkowego. Jest surfaktantem anionowym i stosuje się go jako detergent.
Dedykowany jest głównie do zastosowań kosmetycznych i detergencyjnych. W temperaturze powyżej 30°C występuje jako klarowna ciecz o barwie od bezbarwnej do jasnożółtej. W niższych temperaturach ma tendencję do krystalizacji — ogrzany do 40°C wraca do pierwotnej postaci, nie tracąc swoich właściwości.
Czym są surfaktanty?
Detergenty, zwane także surfaktantami, to substancje powierzchniowo-czynne, które charakteryzują się:
- bardzo dobrymi właściwościami myjącymi i czyszczącymi,
- bardzo dobrymi właściwościami pianotwórczymi,
- szerokim zakresem zastosowań w aplikacjach kosmetycznych i przemysłowych,
- działaniem zarówno w warunkach pH zasadowego, jak i kwaśnego.
Gdzie stosuje się detergenty?
- szampony
- płynne mydła
- płyny do kąpieli
- kosmetyki pielęgnacyjne do golenia
- profesjonalne kosmetyki do samochodów
- uniwersalne płyny myjące i czyszczące
- czyszczenie i mycie przemysłowe
Silne i łagodne detergenty — lista składników
Detergenty stosowane w kosmetykach można podzielić na dwie grupy. Poniższa tabela pomoże Ci odczytać skład kosmetyku:
| Silnie oczyszczające mogą powodować alergie i podrażnienia |
Łagodne spotykane w kosmetykach naturalnych |
|---|---|
| Sodium Lauryl Sulfate (SLS) | Caprylyl/Capric Glucoside |
| Sodium Laureth Sulfate (SLES) | Coco Glucoside |
| Sodium Coco Sulfate (SCS) | Lauryl Glucoside |
| Ammonium Lauryl Sulfate (ALS) | Lauryl Sarcosine |
| Ammonium Laureth Sulfate (ALES) | Sodium Cocoyl Glutamate |
| Magnesium Laureth Sulfate (MLS) | Disodium Cocoyl Glutamate |
| Sodium Myreth Sulfate (SMS) | Sodium Lauryl Sulfoacetate |
| Ethyl PEG-15 Cocamine Sulfate | Decyl Glucoside |
| Sodium C14-16 Olefin Sulfonate | Cocamidopropyl Betaine |
| Alkylbenzene Sulfonates | Sodium Cocoamphoacetate |
| Dioctyl Sodium Sulfosuccinate | |
| TEA-Dodecylbenzenesulfonate | |
| Cocamide DEA | |
| Sodium Laureth-5 Carboxylate |
Kosmetyki myjące bez SLS
W obu poniższych produktach zamiast siarczanów stosujemy Sodium Cocoyl Glutamate — surfaktant aminokwasowy o łagodniejszym działaniu.
Czy ten składnik to SLS? Ściąga z nazw INCI
Powyższy podział pokazuje, które detergenty są silne, a które łagodne. W praktyce problem bywa jednak inny: w składzie kosmetyku widzimy nazwę, która wygląda podobnie do SLS, i nie wiadomo, czy to on. Nazw jest kilkanaście i różnią się jednym słowem, choć oznaczają różne substancje.
Poniższa tabela pozwala sprawdzić konkretną nazwę: czy to jest SLS, jak silnie oczyszcza i na co zwrócić uwagę.
| Nazwa INCI | Skrót | Czy to SLS? | Charakterystyka |
|---|---|---|---|
| Sodium Lauryl Sulfate | SLS | tak, to właśnie on | laurylosiarczan sodu, wzorcowy silny surfaktant anionowy; dobrze myje i pieni, przy dłuższym kontakcie może podrażniać |
| Sodium Laureth Sulfate | SLES | nie, to jego łagodniejszy krewny | etoksylowana wersja SLS, wyraźnie mniej drażniąca; najczęściej stosowany surfaktant w szamponach |
| Ammonium Lauryl Sulfate | ALS | nie, ale działa podobnie | sól amonowa zamiast sodowej; siła zbliżona do SLS, spotykany w szamponach do włosów przetłuszczających się |
| Ammonium Laureth Sulfate | ALES | nie | amonowy odpowiednik SLES, łagodniejszy od ALS |
| Sodium Coco Sulfate | SCS | nie, choć bywa tak nazywany | otrzymywany z oleju kokosowego, chemicznie mieszanina soli — w tym pewnej ilości SLS; większa cząsteczka, więc wolniej przenika |
| Sodium Coceth Sulfate | — | nie | kokosowy odpowiednik SLES, łagodniejszy od SCS |
| Ammonium Coco Sulfate | ACS | nie | amonowa wersja SCS, o zbliżonych właściwościach |
| Magnesium Laureth Sulfate | MLS | nie | sól magnezowa; łagodniejsza od odpowiedników sodowych, stosowana w kosmetykach do skóry wrażliwej |
| Magnesium Lauryl Sulfate | — | nie, ale to najbliższy odpowiednik | magnezowa wersja SLS; łagodniejsza od sodowej, wciąż zaliczana do silnych |
| Sodium Myreth Sulfate | SMS | nie | oparty na kwasie mirystynowym, właściwości zbliżone do SLES |
| MIPA Laureth Sulfate | — | nie | sól izopropanoloaminowa, spotykana w szamponach profesjonalnych |
| TEA Lauryl Sulfate | TEALS | nie, ale to bliski odpowiednik | sól trietanoloaminowa, o sile zbliżonej do SLS |
| Sodium C14-16 Olefin Sulfonate | — | nie, to inna grupa | sulfonian, nie siarczan; silnie myjący, często zastępuje SLS w recepturach „bez SLS” |
| Sodium Lauryl Sulfoacetate | SLSA | nie, mimo podobnej nazwy | duża cząsteczka, nie wnika w naskórek; uchodzi za łagodny, popularny w kulach do kąpieli |
| Sodium Cocoyl Isethionate | SCI | nie | łagodny surfaktant kokosowy, stosowany w kostkach myjących i produktach dla dzieci |
| Sodium Cocoyl Glutamate | — | nie | surfaktant aminokwasowy, jeden z najłagodniejszych; tego używamy w naszym żelu |
| Cocamidopropyl Betaine | CAPB | nie | surfaktant amfoteryczny, dodawany po to, by łagodzić działanie tych silniejszych |
| Coco / Lauryl / Decyl Glucoside | — | nie | glukozydy cukrowe, łagodne, typowe dla kosmetyków naturalnych; pienią się słabiej |
| Sodium Chloride | — | nie, to nie surfaktant | zwykła sól kuchenna, w szamponach pełni funkcję zagęszczacza |
Jak czytać skład w praktyce
Kolejność w składzie ma znaczenie: im wyżej surfaktant, tym więcej go w recepturze. Jeśli silny detergent stoi na drugim lub trzecim miejscu, odpowiada za większość działania myjącego. Jeśli pojawia się na końcu, obok składników łagodnych, pełni raczej funkcję pomocniczą.
Czy SLS jest szkodliwy?
SLS jest składnikiem dopuszczonym do stosowania w kosmetykach i przebadanym. Nie jest ani rakotwórczy, ani toksyczny — to powtarzany w internecie mit. Jego rzeczywista wada jest węższa: silnie odtłuszcza, a przy dłuższym kontakcie ze skórą może ją podrażniać i osłabiać barierę hydrolipidową. Dla większości osób nie ma to znaczenia przy kosmetykach spłukiwanych. Ma natomiast znaczenie przy skórze wrażliwej, atopowej, u dzieci oraz wtedy, gdy produkt zostaje na skórze dłużej.
Czym różni się SLS od SLES?
SLES to etoksylowana wersja SLS — cząsteczka jest większa i trudniej wnika w naskórek, przez co działa łagodniej. Oba dobrze myją i pienią. W szamponach SLES występuje dziś częściej niż SLS właśnie ze względu na lepszą tolerancję.
Jakie są zadania detergentów w kosmetykach?
Składniki powierzchniowo-czynne odpowiadają za właściwości myjące i pianotwórcze kosmetyku — oczyszczają skórę z zanieczyszczeń, tłuszczu, kurzu, bakterii, złuszczonych komórek naskórka, makijażu i pozostałości kosmetyków. Mogą jednak zaburzać barierę hydrolipidową skóry.
Dlaczego warto wybrać produkt bez SLS?
Kosmetyki zawierające silne detergenty mogą zaburzać równowagę pH skóry, wysuszać ją i naruszać jej barierę ochronną. Odtłuszczają skórę, co bywa przyczyną nasilonego przetłuszczania. Czasem przyczyniają się do pojawienia się wysypki, alergii czy podrażnienia.
Długotrwale stosowane kosmetyki, których receptury wypełnione są silnymi detergentami, zaburzają wydzielanie sebum i mogą powodować rumień, świąd, łuszczenie oraz stany zapalne skóry.
Kosmetyk bez SLS — nasza propozycja
Amino Magnezowy Żel do mycia 3in1 „Kropla Relaksu” nie zawiera SLS. Zamiast niego wykorzystujemy Sodium Cocoyl Glutamate — substancję myjącą i pianotwórczą, stosowaną w produktach naturalnych, łagodną dla skóry.
